COĞRAFYA

Pakistan, kuzeyi yüksek dağlarla çevrili çanak biçiminde bir ülkedir. Kuzeyde Hindukuş, Karakurum ve Himalaya Dağları uzanır; birçok zirve 7000 metreyi aşar. Batıda orta yükseklikte dağlar ve Afganistan'a geçiş sağlayan Hayber Geçidi bulunur. Güneybatıdaki Belûcistan çöl ve yarı çöl özellikleri gösterir. Ülke topraklarının büyük bölümünü, İndus Nehri'nin suladığı verimli ovalar kaplar. Pencap Ovası en önemli tarım ve yerleşim alanıdır; güneyde Sind Ovası ve İndus Deltası yer alır. Güneydoğuda Tar Çölü uzanır. İklim doğuda yaz yağışlı muson, batıda kış yağışlı karasal, güneyde ise tropikal özellik gösterir. Genel olarak kurak olan ülkede yağış miktarı ovalarda düşük, dağlarda yüksektir. Ormanlar sınırlıdır ve daha çok kuzey dağlarında bulunur. Ülkenin en önemli akarsuyu olan İndus, tarımsal sulama ve enerji üretiminde hayati rol oynar. Dünyanın en kalabalık ülkelerinden biri olan Pakistan genç bir nüfusa sahiptir. Nüfusun çoğunluğunu Pencâbîler oluşturur; Sindliler, Peştular, Urduca konuşanlar ve Belûcîler diğer önemli gruplardır. Resmî dil Urduca, ikinci resmî dil İngilizcedir. Halkın büyük çoğunluğu Müslümandır. Nüfus yoğunluğu sulamalı tarım bölgelerinde artar; dağlık ve çöl alanlar seyrektir. Ekonomi büyük ölçüde tarıma dayanır. İndus havzasında buğday, pirinç ve pamuk başlıca ürünlerdir. Bunlar dışında şeker kamışı, tütün, turunçgiller ve hurma da yetiştirilir. Hayvancılık önemli olmakla birlikte verim düşüktür. Balıkçılık gelişmiştir. Yer altı kaynakları arasında doğal gaz öne çıkar. Ayrıca kireç taşı, kromit ve alçı da çıkarılır. Sanayi daha çok tarım ürünlerinin işlenmesine dayanır; tekstil ve şeker üretimi başta gelir. Sanayi tesisleri Karaçi ve Pencap-Sind şehirlerinde yoğunlaşmıştır. Dış ticarette tekstil, pamuk, pirinç ve deri ürünleri ihraç edilir. Petrol, makine ve sanayi ürünleri ithal edilir. Dış ticaret açığı, yurtdışındaki işçilerin gönderdiği dövizlerle kısmen dengelenir. Ulaşımda karayolları gelişmiştir. Karaçi, ülkenin en önemli limanı ve ticaret merkezidir. Lahor, Ravalpindi ve Peşâver önemli ulaşım noktalarıdır. 1978'de Çin'e uzanan Karakurum yolu açılmıştır.