KISA TARİHİ

Pakistan'ın 1947 öncesi tarihi Hindistan ile ortaktır. 1857 Büyük Hint Ayaklanması sonrasında İngilizler özellikle Müslümanları sorumlu tutmuş, bu durum Müslümanların siyasal ve toplumsal haklarını kaybetmesine yol açmıştır. Zamanla Müslümanlar siyasi örgütlenmeye yönelmiş ve 1906'da Hindistan Müslümanları Birliği'ni kurmuşlardır. Hindistan Kongre Partisi ile Müslümanlar arasında özellikle temsil ve çoğunluk meselesi konusunda görüş ayrılıkları derinleşmiştir. 1930'da Muhammed İkbal, Hindistan'ın kuzeybatı ve doğusunda ayrı bir Müslüman devleti kurulması fikrini ortaya atmıştır. 1940 Lahor Toplantısında "Pakistan" adı açıkça dile getirilmiş ve Müslüman çoğunluklu bölgelerin bağımsız bir devlet çatısı altında toplanması kararı benimsenmiştir. II. Dünya Savaşı sonrasında İngiltere'nin bölgeden çekilme kararı almasıyla süreç hızlanmış; 3 Haziran 1947 planı doğrultusunda Pakistan, Doğu ve Batı Pakistan olmak üzere iki kanatlı bir devlet olarak 14 Ağustos 1947'de bağımsızlığını ilan etmiştir. Bölünme sırasında büyük göçler ve şiddet olayları yaşanmış, yüz binlerce insan hayatını kaybetmiştir. Keşmir meselesi ise Pakistan ile Hindistan arasında kalıcı bir sorun haline gelmiştir. Bağımsız Pakistan'ın kurucusu Muhammed Ali Cinnah, ilk başbakan ise Liyakat Ali Han olmuştur. Cinnah'ın 1948'deki ölümünden sonra ülkede siyasi istikrarsızlık başlamış; anayasa tartışmaları, hükümet değişiklikleri ve askerî müdahaleler yaşanmıştır. 1956'da Pakistan İslam Cumhuriyeti ilan edilmiş, ancak 1958'de General Eyyûb Han darbe yaparak yönetime el koymuştur. 1971'de Doğu Pakistan'daki iç savaş ve Hindistan'ın müdahalesi sonucunda Bangladeş bağımsızlığını ilan etmiştir. 1970'ler ve sonrasında Zülfikar Ali Butto, Ziyaülhak ve Pervez Müşerref dönemlerinde askerî müdahaleler ve siyasi krizler yaşanmıştır. 1988'den itibaren Benazir Butto ve Nevaz Şerif arasında gidip gelen sivil yönetimler görülmüş; ancak 1999'da General Pervez Müşerref yeniden yönetime el koymuştur. Pakistan tarihi, bağımsızlık mücadelesi, Hindistan ile yaşanan Keşmir sorunu, askerî müdahaleler ve sivil-asker ilişkileri ekseninde şekillenmiştir.